Þeir Helgi Örn Viggósson og Þorgeir Eyjólfsson hafa á undanförnum misserum skrifað fjölda greina í Morgunblaðið þar sem þeir gagnrýna notkun bóluefna við kórónuveirunni. Þessar greinar hafa ávallt verið birtar athugasemdalaust í blaðinu. Nú, í kjölfar umfjöllunar um möguleg tengsl einhverfu og lyfsins Tylenol, sem hérlendis gengur undir nöfnunum Paracetamol og Panodil sendu þeir blaðinu grein um þetta. En þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir hefur blaðið hafnað því að birta grein þeirra. Þetta kom höfundunum á óvart, enda hefur blaðið fram til þessa leitast við að vera vettvangur skoðanaskipta, jafnvel um erfið og óþægileg mál.
Ritnefnd Krossgatna tekur enga afstöðu til umfjöllunarefnisins í þessari grein. Félagið Málfrelsi, sem er útgefandi Krossgatna, vinnur heldur ekki að því að hampa einni skoðun á tilteknu máli fremur en annarri. Markmið okkar er aðeins það að leitast við að efla tjáningarfrelsið. Okkur finnst því rík ástæða til að vekja athygli á því þegar fjölmiðill “bannar” umfjöllun um tiltekið mál, skýringalaust. Við birtum því greinina hér. Það má vel vera að gagnrýnin á notkun þessa lyfs eigi ekki við nein rök að styðjast, en sé svo þá er opin umræða eina leiðin til að komast að því. Þöggun er aldrei leiðin.
Einhver mikilvægasti blaðamannafundur forseta Bandaríkjanna í seinni tíð fékk litla umfjöllun innlendra fjölmiðla. Athygli vöktu blendin viðbrögð heilbrigðisráðherra og fyrrverandi landlæknis í fréttum RÚV þar sem ráðherrann virtist ekki hafa yfirsýn til að átta sig á að með fundi forsetans hafa orðið kaflaskil í baráttunni við einhverfu sem full ástæða er til að fagna.
Í máli forsetans, sem er sá fyrsti þarlendra forseta sem styrk og þor hefur til að takast á við faraldur einhverfu, kom fram að einhverfa sé stærsta heilbrigðisvandamálið þar í landi þar sem tíðni greindra hafi margfaldast frá aldamótum og nú sé svo komið að eitt átta ára barn af hverju 31 greinist með einhverfu. Fram kom hjá forsetanum að ekkert vandamál sem hann tekst á við í störfum sínum sé honum þýðingarmeira en faraldur einhverfu.
Fyrstu ráðstafanir stjórnvalda í baráttunni við einhverfu felast m.a. í fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda um breytingar á varúðarkafla fylgiseðils með verkjatöflunum Tylenol (hérlendis í apótekum sem paracetamol og panodil). Þar sem niðurstöður nýrra rannsókna benda til sambands notkunar verkjalyfsins af vanfærum og einhverfu er talin ástæða til að vara við notkun verkjalyfjanna umfram það sem nauðsynlegt er þar til óyggjandi niðurstöður rannsókna verða fyrirliggjandi. Sérstaklega er varað við að gefa hvítvoðungum verkjalyfið í tengslum við bólusetningar en í einhverjum tilvikum er verkjalyfið jafnvel gefið fyrir sprautu. Hjá stjórnendum heilbrigðiskerfisins á fundinum var læknum bent á að hugsanlega kynni fólinsýra að draga úr einkennum einhverfu.
Á fundinum var greint frá 50 milljón dollara (6,3 milljarðar) framlagi til rannsókna 13 háskóla þar sem nýjustu tækni og vísindum yrði beitt til að finna orsakir mikillar aukningar á tíðni einhverfu og hvernig unnt væri að draga úr áhrifum eða koma í veg fyrir fötlunina.
Að faraldur einhverfu sé orðið forgangsverkefni forseta Bandaríkjanna hlýtur að vera heilbrigðisyfirvöldum um vestrænan heim fagnaðarefni þar sem börnum á einhverfurófi hefur fjölgað mikið í flestum löndum þó ekki hafi fjölgunin orðið jafn mikil og í Bandaríkjunum. Fjármagni sem varið verður til rannsókna á ástæðum einhverfu verður stóraukið og þar með líkurnar á að takast megi að finna ástæður sjúkdómsins og hvernig unnt sé að draga úr áhrifum hans. Áherslan sem forsetinn leggur á að komast að ástæðum sjúkdómsins er Íslendingum mikilvæg þar sem fjöldi barna á einhverfurófi hefur rúmlega tvöfaldast hér á landi frá 2014 samkvæmt ársskýrslu TR.
Engu er líkara en að hagsmunagæslan fyrir lyfjaframleiðendur í starfi landlæknis með notkun Covid bóluefnanna hafi gert heilbrigðisráðherra ókleift að taka fréttum af aukinni áherslu vestra á að finna lækningu við einhverfu með jákvæðum hætti. Það má ráða af eftirfarandi svari ráðherrans við spurningu fréttamanns RÚV um varúðarorð bandarískra heilbrigðisyfirvalda um notkun vanfærra og hvítvoðunga á verkjalyfjunum: „Það þarf auðvitað að hafa mjög mikið á fótunum til að ráðleggja fólki ekki að taka þetta algengasta verkjalyf, sem að okkur vitanlega er það sem hefur minnstar aukaverkanir. Og þar að auki er einhverfa afar flókið fyrirbæri. Einhverfa er fötlun sem á sér gríðarlega fjölþættar orsakir. Þannig að mér þykir þetta mikil einföldun.“
Þar sem fyrrverandi landlæknir hefur opnað umræðuna um „fótabúnað“ bandarískra heilbrigðisyfirvalda vaknar spurningin um hvað heilbrigðisráðherra hafði „mikið á fótunum“ þegar hún sem landlæknir ráðlagði vistmönnum hjúkrunarheimilanna til síðasta starfsdags að þiggja örvunarbólusetningar gegn Covid þrátt fyrir niðurstöður rannsókna sem staðfesta hver af annarri skaðsemi efnanna, gagnsleysi þeirra sem smitvarnar og þrátt fyrir að vera fullkunnugt um rannsóknir sem staðfesta að efnin eru þeim eiginleikum búin að þau auka líkur á smiti þess bólusetta af sjúkdómnum sem bóluefninu er ætlað að vernda hinn bólusetta fyrir.
Heilbrigðisráðherrar Bandaríkjanna og Íslands eru sammála um að einhverfan sé fötlun sem eigi sér „gríðarlega fjölþættar orsakir.“ Forsetinn leyfði sér að nefna barnabóluefnin sem hugsanlegan orsakaþátt einhverfu á blaðamannafundinum. Telur hann mikilvægt að leggja við hlustirnar þegar 40% til 70% mæðra sem eiga börn á einhverfurófi telja börnin hafa skaðast í kjölfar bólusetninga. Þetta verði að rannsaka í þaula. Þarna skilja leiðir á milli íslenskra heilbrigðisyfirvalda og þeirra bandarísku með tilkomu nýs forseta og heilbrigðisráðherra. Að verja hagsmuni hluthafa lyfjaframleiðendanna hefur ennþá forgang hjá stjórnendum íslenska heilbrigðiskerfisins. Þessa ólánsafstöðu þekkja allt of margir landsmenn. Ef ekki á eigin skinni þá sinna nánustu eða samstarfsmanna.
